| |
HISTORIA |
| |
HISTORIA > HISTORIA |
| |
Beasainen lehen sorrera edo jatorria ezezaguna da,
baina antzinatik populatutako lurra dela pentsatzen da, horrela adierazten
baitute lekuko diren ondorengo tumuluek: 1927an aurkitutako Basagaiñek,
1978an aurkitutako Trikuaizti I eta Trikuaizti II-k eta 1989ean aurkitutako
Ilaunek; era berean lau trikuharri hauek ere: 1981an aurkitutako Larrartek,
1989an aurkitutako Iparraldeko Maramendik eta Hegoaldeko Maramendik
eta 1983an aurkitutako Trikumuttegik. Gauza bera erakusten dute galtzada
garrantzitsu desberdinen gurutzaketek eta Santiagorako "barnealdeko
bideak" ere. XIII. mendean finkatutako zenbait leinu jada bazeudela
agerian dago: Igartzakoa eta Arriarangoa adibidez. Igartzako jaunek
dorretxea izan zuten, errota eta burdinola indartsuekin batera eta
beren boterea amaitu ondoren burdinolak emandako errentekin iraun
ahal izan zuten. Arriaranen tenplarioak egon ziren finkatuta eta Salbatoreko
ospitalea eraiki zuten ( ikus Arriaran ). Banderizoei aurre egiteko
Beasainek beste herri batzuekin bildu beharra izan zuen kasu bakoitzaren
arabera batasuna edo anaidia sortuz.
XIII. mendean parrokia edo kolazio titulua bazuen. Herri txikia zen,
batez ere mendialdean kokatua (Murumendi, Erauskin, e.a.). Populazioa
handitzen joan zen gutxinaka XIX. menderarte eta haraneko lurraldeak
betetzen, gaur kokatzen den hirigunerik garrantzitsuena osatuz.
Eskualdeko beste herriekin elkartu zen zenbait alditan. Horrela 1399ko
apirilaren 8an orduan Villafranca zenari elkartu zitzaizkion Altzaga,
Arama, Ataun, Beasain, Gaintza, Itsasondo, Legorreta eta Zaldibia
eta ondoren Lazkao. 1615ean ordea "Berezko Hiri" titulua
lortu zuen.
Beasaingo industriaren lehen agerpenak Igartzako burdinolan kokatu
behar ditugu, XV. mendetik aurrera burdina landu zen gunean.XIX. mendearen
erdialdean, Gipuzkoar burdinolen krisialdian, Iurre eta Igartzako
burdinolek ahaleginak batu zituzten, burdina lantzeko teknika berriak
sartzeko asmoz. Horrela "Fábrica de Hierros San Martin
de Urbieta" (probintziako lehen labe garaiak) sortu zen, 1892an
"Maquinista Guipuzcoana" bilakaturik, trenbideetarako makineria
eginez. Berarekin sortu zen trenbideko industria, gaurdaino handitu
eta zabaltzen jardun duena. Aldi berean, beste enpresa batzuk ere
garatzen joan dira: Elektromekanikako industria, Galdategiak, Industria
Kimikoak...
Beasaingo Igartza deitutako lekuaren kokapen bereziak, antzinako komunikazio-bideen
gurutzaguneak, gure herriko merkataritza eta komunikazio-bilgunearen
izaera baldintzatu du (orduz geroztik salgai, erromes eta gisakoen
derrigorrezko pasalekua izan baita).
Gaur egun, hirigune garrantzitsuaz, baserri sakabanatuez eta bost
auzo handiz osatuta dago.
Arriaran. 1927. urterarte Itsasorekin Udala osatu zuen, alkate-kargua
txandatuz, baina data horretan Beasaini lotu zitzaion behin-betiko.
Parrokia, eskola-bilketarekin gaur erabiltzen ez den eskola eta hilerria
ditu.
Astigarreta. 1929. urtean lotu zitzaion Beasaini. Parrokia, hilerria,
eskola eta ostatua ditu, nahiz eta azken bi hauek gaur egun ez erabili.
Gainera San Gregorio Magnori eskainitako ermita bat ere badu.
Garin. Betidanik Beasaingoa izan da. Parrokia, hilerria eta eskola
ditu, nahiz eta azken hau gaur egun ez erabili.
Gudugarreta. 1882. urterarte "Berezko Hiri" titulua izan
zuen: orduan eusmen-gastuei aurre egiteko gai ez zenez, Beasaina biltzea
eskatu eta lortu zuen. Ez du parrokiarik ezta hilerririk ere. Kontzeju-etxea
eta ostatua erauziak izan arte iraun zuten.
Aratz-Matxinbenta. Auzo honetako baserriak administratiboki eta juridikoki
bost Udalerritakoak dira. 1978ko urrian zentsatutako 56 etxeetatik
baserri 1 Beizamakoa da, 20 Azpeitikoak, 7 Ezkiokoak, 3 Itsasokoak,
eta gehienak, 25, Beasaingoak. Horrexegatik Parrokia eta hilerria
nahiz eskola Beasaingo Udal-barrutian kokatuta daude. |
|
|
|
|
Beasaingo
Udala 
KARTOGRAFIA
KALE-IZENDEGIA
